Gốc > Chuyên đề: Phát triển năng lực > Lý thuyết >

Chuyên để Tổ chức trò chơi trong dạy học

CHUYÊN ĐỀ TỔ CHỨC TRÒ CHƠI TRONG DẠY HỌC

 

I. GIỚI THIỆU CHUNG VỀ TRÒ CHƠI

1. Vai trò của trò chơi

        Trò chơi có ý nghĩa đặc biệt quan trọng với trẻ. Nó vừa thoả mãn nhu cầu được chơi, được giải trí của trẻ vừa góp phần phát triển các chức năng tâm lí và hình thành nhân cách cho trẻ. Khi được tổ chức đúng cách, hợp lí, trò chơi sẽ kích thích sự phát triển trí tuệ của trẻ.

Sử dụng trò chơi trong dạy học góp phần đổi mới phương pháp dạy học nhằm phát huy tính tích cực, chủ động và sáng tạo của học sinh, tăng cường hoạt động cá thể phối hợp với học tập, giao lưu; hình thành và rèn luyện kỹ năng vận dụng kiến thức vào thực hiện.

Sử dụng trò chơi trong dạy học không chỉ giúp các em lĩnh hội tri thức một cách dễ dàng mà còn giúp các em củng cố và khắc sâu kiến thức đó.

            2. Một số khái niệm

- Chơi là một hoạt động vô tư, trong khi chơi các mối quan hệ của con người với tự nhiên - xã hội được mô phỏng lại, nó mang đến cho con người một trạng thái tinh thần vui vẻ, thoải mái, dễ chịu.

- Trò chơi là một kiểu chơi có luật. Hay nói cách khác chơi mà có luật thì gọi là trò chơi.

Trò chơi rất phong phú, đa dạng nhưng với học sinh tiểu học có thể phân ra thành 2 loại:

-         Trò chơi vận động là loại trò chơi có sự vận động cơ bắp.

-         Trò chơi trí tuệ là trò chơi dựa trên cơ sở hoạt động sáng tạo của trẻ

    - Trò chơi học tập là trò chơi có luật và nội dung cho trước, là trò chơi của sự nhận thức, hướng đến sự mở rộng, chính xác hoá, hệ thống hoá các biểu tượng đã có, nhằm  phát  triển các năng lực  trí  tuệ, giáo dục lòng ham hiểu biết cho trẻ, trong đó có nội dung học tập được kết hợp với hình thức chơi.

          3. Nguyên tắc lựa chọn trò chơi

Khi lựa chọn trò chơi, giáo viên cần chú ý tuân thủ các nguyên tắc sau đây:

- Đảm bảo tính giáo dục. 

- Đảm bảo tính mục tiêu.

- Đảm bảo tính vừa sức. 

- Đảm bảo tính khả thi.

- Đảm bảo tính hiệu quả.

-  Đảm bảo tính khoa học và sư phạm. 

         4. Thiết kế trò chơi

          - Xác định rõ mục tiêu của bài học để chọn trò chơi phù hợp. Việc xác định  mục tiêu của bài học là cơ sở để lựa chọn trò chơi sao cho phù hợp.

- Tiến hành thiết kế trò chơi:   

 Tên trò chơi:

 Mục đích:

 Chuẩn bị: Tuỳ thuộc từng trò chơi nêu các phương tiện vật chất cần thiết như đồ chơi, phần thưởng.

Cách tiến hành: Nội dung trò chơi, luật chơi, cách đánh giá.

5. Tổ chức rò chơi

Bước 1: Đặt vấn đề

- Giới thiệu tên trò chơi.

- Nêu yêu cầu của trò chơi.

Bước 2: Hướng dẫn trò chơi

Giáo viên giải thích rõ ràng, mạch lạc nội dung chơi, luật chơi và chơi thử (nếu cần).

Bước 3: Thực hiện chơi

Giáo viên cho học sinh thực hiện trò chơi theo các hoạt động đã nêu. Giáo viên theo dõi quá trình thực hiện các hành động chơi của học sinh; theo dõi khả năng tư duy, ngôn ngữ của học sinh; động viên, khuyến khích học sinh tham gia chơi.

Bước 4: Nhận xét đánh giá sau khi chơi
Giáo viên giúp học sinh nhận xét về:
- Mức độ thực hiện và nắm vững luật chơi.
- Thành tích của học sinh trong khi chơi.
- Những quan hệ của học sinh trong nhóm chơi.
Giáo viên nhận xét lại (sửa chữa, bổ sung các ý kiến nhận xét chưa chính xác), nhận xét chung, phát phần thưởng (nếu có).                                                                                       

  Bước 5: Củng cố (nếu cần)                                                                                                                                                         

     II.  XÂY DỰNG NGÂN HÀNG TRÒ CHƠI    

            Có rất nhiều trò chơi có thể sử dụng trong quá trình dạy học. Tùy nội dung từng bài học và tùy sự sáng tạo của bản thân mà GV chọn trò chơi cho phù hợp. Sau đây là 1 số trò chơi có thể sử dụng trong quá trình dạy học.

1. Trò chơi vận động rèn kĩ năng

           Mục đích chung: Sau mỗi hoạt động, mỗi tiết học  giáo viên sử dụng các trò chơi vận động nhằm giúp học sinh thư giản, tạo hứng thú học tập cho học sinh cho những hoạt động tiếp theo.

      Trò chơi 1: Gió thổi (trái, phải, trước, sau)

Cách chơi: Quản trò giao việc: Em/bạn hãy tưởng tượng mình là một cái cây. Tất cả đứng giang tay ra để tạo hàng cây. Gió thổi bên nào các em/bạn nghiêng về bên đó.

Cả lớp đứng rồi dang tay sang hai bên.

Quản trò:(Hô) Gió thổi, gió thổi.

Cả lớp: Về đâu, về đâu?

Quản trò: Bên trái, bên trái.

Cả lớp: Nghiêng người sang bên trái.

Quản trò: Gió thổi, gió thổi.

Cả lớp: Về đâu, về đâu?

Quản trò: Bên phải, bên phải.

Cả lớp: Nghiêng người sang bên phải.

Quản trò hô rồi làm tiếp với các vị trí: trước, sau.

Lưu ý: Quản trò lặp lại các vị trí cần luyện tập nhiều lần và tăng tố độ nói để học sinh luyện phản xạ nhanh.

   Trò chơi 2: “Trời mưa, trời mưa”

Cách chơi:

          Quản trò: (hô): Trời mưa, trời mưa

          Cả lớp: Che ô, đội mũ (hai tay vòng lên phía trên đầu)

          Quản trò: Mưa nhỏ

          Cả lớp: Tí tách, tí tách (Vỗ nhẹ hai tay vào nhau)

          Quản trò: Trời chuyển mưa rào

          Cả lớp: Lộp độp, lộp độp (Vỗ tay to hơn)

          Quản trò: Sấm nổ

          Cả lớp: Đì đoàng, đì đoàng (nắm bàn tay phải, giờ lên cao hai lần)

Quản trò: Đã 9 giờ tối

          Cả lớp: Đi ngủ, đi ngủ (Hai tay úp vào nhau, đưa lên sát má, nghiêng đầu)

          Quản trò: Trời đã sáng tỏ

          Cả lớp: Gà gáy ò ó o (làm động tác gà gáy)

          Quản trò: Rủ nhau tới trường

          Cả lớp: Ngồi vào ngay ngắn (Ngồi xuống, vòng tay lên bàn)

   Trò chơi 3: Chim bay, cò bay

Cách chơi :

Học sinh đứng tại chỗ trong lớp học, quản trò đứng phía trên bục giảng. Người điều khiển hô“chim bay” đồng thời giang hai cánh tay như chim đang bay. Cùng lúc đó mọi người phải làm động tác và hô theo người điều khiển. Nếu người điều khiển hô những vật không bay được như“nhà bay” hay “bàn bay” mà người nào làm động tác bay theo người điều khiển hay những vật bay được mà lại không làm động tác bay thì sẽ bị phạt

Để lôi cuốn hơn, có thể biến tấu thêm phần “cá lặn” hay “tàu lặn, vịt lặn”…để xen kẽ với trò “Chim bay, cò bay”

      Trò chơi 4: Ai làm đúng?

Mục đích: Rèn luyện khả năng tập trung tư tưởng, tinh thần tập thể, phản xạ nhanh nhạy cho các em.

          Cách chơi: Quản trò quy định một nhóm đóng giả gà con. Nhóm khác đóng giả gà mái, nhóm khác nữa đóng giả gà trống. Khi được đọc đến tên mình cùng động tác chỉ huy tay của quản trò, lập tức nhóm phải phát ra  tiếng kêu của gà. Ví dụ: Gà con kêu chíp chíp…Gà mái kêu cục ..tác…Gà trống kêu ò…ó…o…

Quản trò chỉ tay vào nhóm nào mà nhóm đó không đọc được hoặc đọc chậm, đọc sai quy định thì phạm luật.

Chú ý: Để  xem nhóm nào phản xạ tốt nhất, quản trò vừa làm động tác chỉ vào nhóm đó nhưng lại gọi trên nhóm khác, các em sẽ dễ bị nhầm. Ai làm sai sẽ bị phạt.

  2. Trò chơi hình thành và cũng cố kiến thức, kĩ năng

    Sau đây là một số trò chơi trí tuệ có thể vận dụng trong các tiết học ở lớp 4. Tuy nhiên các GV có thể vận dụng để áp dụng vào các tiết dạy của lớp mình cho phù hợp

     2.1 Trò chơi khởi động đầu giờ học:

         a. Ví dụ 1 : (Trò chơi này dùng để giới thiệu bài mới )

Dạy bài : Gió nhẹ, gió mạnh. Phòng chống bão (Khoa học 4)

 Tiến hành :

            *Lần 1:

      -  Giáo viên hô và làm động tác tay.

      -  Học sinh “đáp từ” và thực hiện làm theo động tác tay.

- Giáo viên hô: Gió thổi ! Gió thổi !

+ Học sinh đáp: Ào ào ! Ào ào !

- Giáo viên : Mưa rơi ! Mưa rơi !

+ Học sinh : Rào rào ! Rào rào !

 - Giáo viên : Bão lớn ! Bão lớn !

+ Học sinh : Lũ lụt ! Lũ lụt !

             *Lần 2:

-  Giáo viên yêu cầu học sinh thực hiện theo lời cô nói, không thực hiện theo động tác tay cô làm.

- Cả lớp đứng tại chỗ và cùng tham gia trò chơi, theo dõi, đánh giá kết quả. Trong khi chơi những học sinh phạm luật giáo viên mời lên trước lớp phạt với hình thức vui như : “ Nhảy lò cò, bò nhúng dấm, bò lúc lắc,… hoặc hát một bài hát trong chương trình đã học.”

   b. Ví dụ 2 : (Trò chơi này dùng để Ôn bài cũ) .

  Tiến hành: (Trò chơi : Hộp thư chạy )

   -  Giáo viên giới thiệu trò chơi, cách chơi và điều khiển cuộc chơi. Cô có một tập phong bì có các thư có nội dung (các câu hỏi liên quan đến bài trước) là các lệnh truyền đi cho bạn.

      -  Lớp phó văn nghệ cho cả lớp hát lần lượt các bài hát vui. Học sinh vừa hát vừa chuyền tay tập phong bì. Khi có lệnh “Dừng !”, tất cả phải dừng hát và dừng chuyền tay. Học sinh đang có tập phong bì trong tay, rút chọn 1 phong bì và đọc và trả lời câu hỏi của mình. Cuộc chơi tiếp tục đến hết tập phong bì.

      -  Cả lớp đứng tại chỗ và cùng tham gia trò chơi, theo dõi, đánh giá kết quả. Trong khi chơi những học sinh trả lời đúng cả lớp tuyên dương, giáo viên tặng hoa điểm 10 và phạt vui đối với những học sinh trả lời không đúng.

     2.2. Trò chơi giữa tiết học , cuối tiết học:

      - Những trò chơi này để tìm kiến thức mới hoặc để  thực hành củng cố bài.

      - Thời gian chơi: khoảng 5 – 10 phút.

         a. Thi đọc nhanh, thuộc giỏi:

Chuẩn bị :

       - Giáo viên làm 3 bộ (hoặc nhiều hơn tuỳ theo số học sinh tham gia) băng giấy ghi từng câu thơ trong bài thuộc lòng, mỗi bộ gồm một số băng tuỳ theo nội dung  bài đọc ở SGK.

       - Các băng giấy kích thước bằng nhau hay khác nhau tuỳ thuộc thể thơ của bài. Chữ viết trên băng giấy theo kiểu chữ in thường hoặc viết thường, trình bày rõ ràng, đẹp mắt.

Ví dụ :  (mỗi bộ 4 băng)

Dạy bài : Ngắm trăng  (Tập đọc 4 – HTL)

 
 

Trong tù không rượu cũng không hoa

 

 

 

    Băng 1:

Cảnh đẹp đêm nay khó hững hờ

 

    Băng 2:       

 
 

Người ngắm trăng soi ngoài cửa sổ

 

 

 

   

Băng 3 :      

 
 

Trăng nhòm khe cửa ngắm nhà thơ

 

 

 

    Băng 4 :      

 Tiến hành :

      -  Giáo viên đặt 3 bộ băng giấy ở 3 vị trí trên mặt bàn.

      -  Các băng giấy đặt không theo thứ tự và úp xuống bàn, vị trí các băng không quá gần nhau.

      -  3 học sinh tham gia trò chơi đứng ở 3 vị trí đặt băng giấy, nghe giáo viên nêu “luật chơi”.

      -  Không lật băng trước khi có lệnh .

      - Không nhìn bài của bạn cùng chơi.

      -  Nghe giáo viên hô lệnh “bắt đầu” tất cả cùng lật băng đọc và xếp lại đúng thứ tự các câu thơ trong bài , cần trình bày các băng ngay ngắn, đúng hình thức trình bày thể thơ như SGK lên bảng.

     -  Giáo viên phát lệnh “bắt đầu”, cả lớp cùng theo dõi, đánh giá kết quả học sinh nào xếp nhanh nhất, đúng yêu cầu trò chơi là người giỏi nhất .

      -  Cả lớp tuyên dương, giáo viên tặng hoa điểm 10.

Lưu ý : Trò chơi này để củng cố bài hoặc để thi đọc thuộc lòng bài thơ.

         b. Thi thả thơ:

Chuẩn bị : Giáo viên viết vào các phiếu câu thơ đầu (hoặc giữa) của mỗi khổ thơ, hoặc 2 – 3 từ đầu của mỗi câu thơ  trong bài HTL.

       Ví dụ  :

      Dạy bài :  Chợ Tết ( Tập đọc 4 – HTL)

Dải mây trắng ….

 

     Phiếu 1:    

Sương trắng …

     Phiếu 2:    

 
 

Tia nắng ….

 

 

 

   

Phiếu 3 :   

                            … ( cho đến hết bài thơ )

Tiến hành :

      -  Giáo viên hướng dẫn cách chơi và nêu yêu cầu.

      -  Mỗi lượt chơi gồm 2 nhóm có số người bằng số phiếu. mỗi nhóm cử một nhóm trưởng để điều hành việc “thả thơ” của nhóm mình. Hai nhóm “Oẳn tù tì” để giành quyền thả thơ trước.

      -  Mỗi học sinh trong nhóm cầm một tờ phiếu (giữ kín), khi nghe giáo viên ra lệnh “bắt đầu”, nhóm thả thơ cử một người đưa ra một tờ phiếu cho một bạn ở nhóm kia. Bạn nhận phiếu phải đọc thuộc cả khổ thơ (hoặc cả câu thơ) có câu (từ) ghi trên phiếu; nếu đọc đúng sẽ được tính 10 điểm. Học sinh thả phiếu. Giáo viên tính tổng số điểm của nhóm thuộc thơ.

      -  Đổi nhóm “thả thơ” chơi tương tự như trên, sau đó giáo viên tính tổng số điểm của nhóm thứ hai.

      -  Kết thúc trò chơi giáo viên nhận xét, tuyên dương tặng hoa điểm 10 cho nhóm thắng cuộc.

Lưu ý: “luật chơi”

    +   Chỉ được “thả” từng phiếu và “thả” cho mỗi bạn ở nhóm đối diện một lần.

    +  Người nhận được phiếu phải tự nghĩ và đọc thuộc , các bạn khác trong nhóm không được nhắc bài bạn.

    +  Sau khi nhận phiếu cả lớp cùng đếm 1 đến 5, nếu người nhận phiếu không đọc được sẽ không được tính điểm: nếu đọc sai hay  ngắc ngứ bị trừ điểm. (Trò chơi này được tiến hành để củng cố bài hoặc để thi đọc thuộc lòng bài thơ).

        c. Thi xếp được nhiều hình vuông:

Dạy bài :  Thực hành vẽ hình vuông (Toán 4)

Chuẩn bị :

       Giáo viên phân công cho học sinh chuẩn bị ở nhà, mỗi học sinh 12 que với độ dài 3 cm , 4 cm , 5 cm ,… 14 cm.

Tiến hành:

Giáo viên nêu cách chơi:

      -  Lấy một số que từ 12 que trên để xếp được thành hình vuông.

      Nhóm nào xếp được nhiều hình vuông hơn , trong khoảng thời gian quy định, là thắng.

      -  Chia lớp ra thành các nhóm, mỗi nhóm khoảng 5 – 6 em. Mỗi nhóm cùng làm với nhau. Nhóm nào xếp được nhiều hình vuông khác nhau nhất sẽ được tuyên dương. (Chú ý : không được xếp hình vuông từ các que có độ dài giống nhau, nghĩa là không được lấy lẫn các que từ các “bộ 10 que” khác nhau).

Lưu ý :

    +  Chu vi hình vuông (bằng tổng độ dài của các que được xếp) là một số chia hết cho 4, nên muốn xếp nhanh phải chọn lấy số que có tổng độ dài là một số chia hết cho 4.

       Ví dụ : Nếu lấy cả 12 que có tổng độ dài (3 + 4 + 5 + 6 + … + 13 + 14 = 102) thì không thể xếp được thành hình vuông.

     +  Trò chơi này được tến hành sau phần lí thuyết của bài.

   d.Trò chơi: Truyền điện

GV nêu luật chơi:

+       Các em lần lượt hỏi và trả lời các câu hỏi trong bài tập.

+       Ở lượt chơi đầu tiên giáo viên chỉ định một em bất kì, em đó đứng lên hỏi và gọi một em khác trả lời. Nếu em đó trả lời đúng sẽ được cả lớp tuyên dương và được hỏi câu hỏi kế tiếp rồi gọi tên bạn khác trả lời.

+       Cứ như thế cho đến hết bài tập.

    Ví dụ :

Dạy bài: Mở rộng vốn từ Du lịch – Thám hiểm (bài tập 4, Luyện từ và câu 4)

Tiến hành:

+Học sinh A (hỏi) : Sông gì đỏ nặng phù sa ? - Mời bạn B.

    + Học sinh B (trả lời) : Đó là sông Hồng.

    + Học sinh A:  Bạn trả lời đúng - cảm ơn bạn.

    + Học sinh B (hỏicâu tiếp): Sông gì lại hoá được ra chín rồng ?  - Mời bạn C.

    + Học sinh C (trả lời) : … cứ như thế cho đến hết bài tập.

Lưu ý:

-   Khi nghe bạn hỏi phải trả lời nhanh.

-   Nếu cả lớp đếm từ 1 đến 5 mà không trả lời được sẽ bị đứng tại

 chỗ, chờ xử phạt. Người hỏi sẽ gọi tiếp người khác trả lời.

-   Chỉ được hỏi những bạn chưa chơi.

    đ.Trò chơi : Ô chữ kì diệu:

 Dạy bài : Ôn tập : Con người và sức khoẻ (Khoa học 4)

Tiến hành :

      -   Giáo viên phổ biến luật chơi:

             + Giáo viên đưa ra một ô chữ gồm các ô chữ hàng ngang và một ô chữ hàng dọc. Mỗi ô chữ hàng ngang là một nội dung kiến thức đã học và kèm theo lời gợi ý .

         + Mỗi nhóm chơi phải phất cờ để giành được quyền trả lời .

         + Nhóm nào trả lời nhanh, đúng, ghi được 10 điểm.

         + Nhóm nào trả lời sai, nhường quyền trả lời cho nhóm khác.

             + Nhóm thắng cuộc là nhóm ghi được nhiều điểm nhất.

         + Tìm được từ hàng dọc ghi được 20 điểm.

         + Trò chơi kết thúc khi ô chữ hàng dọc được đoán ra.

      -   Giáo viên tổ chức cho học sinh chơi mẫu.

      -   Giáo viên tổ chức cho các nhóm học sinh chơi.

      -   Giáo viên nhận xét phát phần thưởng.

e. Một số trò chơi khác được áp dụng giữa tiết học, cuối tiết học như:

         -  Luyện đọc: áp dụng các trò chơi:

+ Thi đọc tiếp sức.

+ Thi đọc thơ truyền điệu

       -  Toán : áp dụng các trò chơi như :

+ Ai nhanh – ai đúng. (Dạy các bài : Phép cộng, Phép trừ, …)

+ Thi xếp được nhiều hình chữ nhật. (Dạy bài : Thực hành vẽ hình chữ nhật.)

+ Điền số thích hợp. (Dạy các bài :  ôn tập về 4 phép tính trên số tự nhiên.)

       -  Khoa học: áp dụng các trò chơi:

+ Tôi là ai. (Dạy bài: Mây được hình thành như thế nào? Mưa từ đâu ra?)

+ Em tập làm bác sĩ. (Dạy bài: Ăn uống khi bị bệnh)

+ Ghép chữ vào sơ đồ. (Dạy bài: Trao đổi chất ở người)

       …

       -  Đạo đức: áp dụng các trò chơi:

+ Phỏng vấn (Dạy bài: Biết bày tỏ ý kiến)

+ Hãy nghe và đoán.(Dạy bài: Yêu lao động)

+ Những dòng chữ kì diệu.(Dạy bài: Tích cực tham gia các hoạt động nhân đạo)

 

                     Người thực hiện:   Trần Thị Thanh Huyền

 

 

 

 


Nhắn tin cho tác giả
Trần Thị Thanh Huyền @ 19:37 24/10/2019
Số lượt xem: 10212
Số lượt thích: 1 người (Đặng Văn Thông)
 
Gửi ý kiến